Unikać bałwochwalstwa!
9Tylko się strzeż bardzo i pilnuj siebie, byś nie zapomniał o tych rzeczach, które widziały twoje oczy: by z twego serca nie uszły po wszystkie dni twego życia, ale ucz ich swych synów i wnuków.
10W dniu, w którym stanąłeś w obliczu Pana , Boga swego, na Horebie, rzekł Pan do mnie: Zgromadź Mi naród, niech usłyszą me słowa, aby się nauczyli Mnie bać przez wszystkie dni życia na ziemi i nauczyli tego swych synów. 11Wtedy zbliżyliście się i stanęliście pod górą, a góra płonęła ogniem aż do nieba, okryta mrokiem, ciemnością i chmurą. 12I przemówił do was Pan, Bóg nasz, spośród ognia. Dźwięk słów słyszeliście, ale poza głosem nie dostrzegliście postaci. 13Oznajmił wam swe przymierze, gdy rozkazał wam pełnić Dziesięć Przykazań i napisał je na dwóch tablicach kamiennych. 14W tym czasie rozkazał mi Pan uczyć was praw i nakazów, byście je pełnili w kraju, do którego wchodzicie, by objąć go w posiadanie. 15Pilnie się wystrzegajcie – skoroście nie widzieli żadnej postaci w dniu, w którym mówił do was Pan spośród ognia na Horebie – 16abyście nie postąpili niegodziwie i nie uczynili sobie rzeźby przedstawiającej podobiznę mężczyzny lub kobiety, 17podobiznę jakiegokolwiek zwierzęcia, które jest na ziemi. podobiznę jakiegokolwiek ptaka, latającego pod niebem, 18podobiznę czegokolwiek, co pełza po ziemi, podobiznę ryby, która jest w woda – pod ziemią. 19Gdy podniesiesz oczy ku niebu i ujrzysz słońce, księżyc i gwiazdy i wszystkie zastępy niebios, obyś nie pozwolił się zwieść, nie oddawał im pokłonu i nie służył, bo Pan, Bóg twój, przydzielił je wszystkim narodom pod niebem.
20A was Pan wybrał sobie, wyprowadził was z pieca do palenia żelaza, z Egiptu, abyście się stali Jego ludem, Jego własnością, jak dziś jesteście.
21Z waszego powodu rozgniewał się na mnie Pan i przysiągł, że ja nie przejdę Jordanu, nie wejdę do pięknej ziemi, którą wam daje Pan, Bóg wasz, w posiadanie. 22Ja bowiem umrę w tej ziemi, nie przejdę Jordanu, lecz wy go przejdziecie i posiądziecie tę piękną ziemię. 23Strzeżcie się, byście nie zapomnieli przymierza Pana, Boga waszego, które zawarł z wami i nie uczynili sobie wyobrażenia w rzeźbie tego wszystkiego, co wam zabronił Pan, Bóg wasz. 24Bo Pan, Bóg wasz, jest ogniem trawiącym/ On jest Bogiem zazdrosnym.
Księga Powtórzonego Prawa, 4 9-24
Skoro Bóg nie objawił się w konkretnej formie, każda próba zamknięcia Go w posągu (człowieka, zwierzęcia czy ciała niebieskiego) jest kłamstwem i ograniczeniem Jego nieskończoności. Możesz kładzie tu ogromny nacisk na to, by nie zapomnieć tego doświadczenia i przekazać je dzieciom. Zapomnienie prowadzi do degradacji duchowej – „stworzenia sobie rzeźby”.
Współcześnie fragment ten rezonuje w kulturze i teologii na dwa sposoby:
-
- Pojęcie transcendencji: Przekonanie, że Absolut jest poza zasięgiem ludzkich zmysłów i nie da się go „oswoić” ani kontrolować poprzez magię czy wizerunki.
- Współczesne „bałwany”: Teologia współczesna (zarówno żydowska, jak i chrześcijańska) interpretuje ten zakaz metaforycznie. Bałwochwalstwem nie jest dziś zazwyczaj kłanianie się figurkom, ale absolutyzowanie rzeczy stworzonych: pieniędzy, władzy, ideologii czy technologii.
Współcześni Żydzi nadal rygorystycznie przestrzegają tego prawa. Judaizm jest religią anikoniczną (bezoobrazową).
W synagogach nie ma żadnych postaci ludzkich, a tym bardziej wyobrażeń Boga. Dekoracje ograniczają się do geometrii, motywów roślinnych i kaligrafii (Słowa). Ortodoksyjni Żydzi unikają rzeźb przedstawiających pełną postać ludzką (tzw. „pełny odlew”), interpretując to jako potencjalne naruszenie przykazania. Dla Żydów to tekst (Tora) jest „obrazem” Boga, a nie przedmiot materialny.
A co z chrześcijanami? Nie odrzucili tego prawa, ale interpretują je przez pryzmat Wcielenia. To kluczowa różnica teologiczna. Bóg przyjął ludzkie ciało w Jezusie Chrystusie, a skoro tak to Jezus jest obrazem (ikoną) Boga – „Kto Mnie widzi, widzi i Ojca” (J 14,9).
Skoro Bóg stał się człowiekiem w Jezusie, to „pozwolił się namalować”. Zakaz obowiązywał do momentu, w którym Bóg pozostawał niewidzialny. Kościół (szczególnie po II Soborze Nicejskim w 787 r.) rozróżnił latrię (uwielbienie należne tylko Bogu) od dulii (czci oddawanej obrazom jako „oknom” prowadzącym do Boga). Obraz nie jest Bogiem, ale o Nim przypomina.
Zakaz ten obowiązuje jeszcze tylko w protestantyzmie – w wielu zbiorach nie ma obrazów ani posągów.
Inne fragmenty tej księgi:
Księga Powtórzonego Prawa
Spis wszystkich Ksiąg Starego Testamentu
Księgi Starego Testamentu
A tu możesz mi postawić kawę:




